Het recente opiniestuk van Patti Davis over leven met dementie benadrukt een cruciale, vaak over het hoofd geziene realiteit: individuen met dementie behouden hun emotionele bewustzijn, zelfs als de cognitieve vaardigheden afnemen. Dit inzicht, dat zowel door professionals als familieleden wordt herhaald, onderstreept het belang van het verleggen van de focus van wat wordt gecommuniceerd naar hoe het wordt gecommuniceerd.
De onderbreking bij familiebezoeken
Veel gezinnen verminderen geleidelijk het bezoek aan dierbaren met dementie, niet uit afnemende genegenheid, maar uit een gevoel van nutteloosheid. Wanneer verbale communicatie onmogelijk wordt, gaan sommigen ervan uit dat de persoon zijn aanwezigheid niet langer herkent of er voordeel uit haalt. Deze veronderstelling is echter misleidend. Dementie vermindert de spraak, maar dooft het gevoel niet uit. Bewoners blijven emotionele signalen waarnemen via gezichtsuitdrukkingen, lichaamstaal en zelfs subtiele gebaren zoals een zachte blik of een reikende hand.
De kracht van non-verbale communicatie
De sleutel is om te begrijpen dat het emotionele klimaat wordt geregistreerd. Zoals een professional in de geestelijke gezondheidszorg bij Fraser Health opmerkt, pikken mensen met dementie ‘emotionele stromingen’ op, zelfs als ze gesprekken niet kunnen volgen. De nadruk zou daarom moeten verschuiven van het testen van het geheugen (“Herinner je je mij nog?”) naar simpelweg aanwezig zijn (“Ik ben hier bij jou; jij bent veilig”).
Een laatste, woordeloze verbinding
Een krachtig voorbeeld hiervan komt uit de ervaring van een man met zijn vrouw tijdens haar laatste fase van dementie. Ondanks dat ze niet gemakkelijk kon praten of bewegen, kneep ze in zijn hand en glimlachte toen hun huwelijkslied speelde – een duidelijke, woordeloze uitdrukking van herkenning en liefde.
Dit toont aan dat zelfs als er geen verbale of fysieke reactie is, een persoon met dementie aanwezig blijft en in staat is tot verbinding.
De les is duidelijk: ga ervan uit dat uw emoties worden gevoeld en pas uw interacties dienovereenkomstig aan. Geef prioriteit aan aanwezigheid boven prestaties, veiligheid boven testen en liefde boven verwachting.
Dit gaat niet alleen over het eenvoudiger maken van bezoeken; het gaat over het erkennen van de blijvende menselijkheid van iemand met dementie. Hun persoonlijkheid verdwijnt pas bij hun laatste ademtocht, en zelfs dan blijven de echo’s van hun gevoel hangen.
